Overlegplatform
STEM-leerkrachten
Het aanspreekpunt en het klankbord voor alle aspecten
gelinkt aan de minimumdoelen van BaO en SO.
Onze missie
Omdat we geloven in kwalitatief geïntegreerd STEM-onderwijs voor iedereen, formuleren we mee adviezen via een voortdurende wederzijdse dialoog tussen vertegenwoordigers van STEM-leerkrachtenverenigingen, STEM-lerarenopleiders en andere relevante STEM-actoren.
Dit overlegplatform wil het aanspreekpunt en het klankbord zijn voor alle aspecten gelinkt aan de minimumdoelen van BaO en SO.
Onze partners
Position paper minimumdoelen Basisonderwijs
Deel 1 - STEM-integratie
Het Overlegplatform STEM-leerkrachten, gegroeid vanuit het secundair onderwijs, kijkt met veel belangstelling naar wat er staat te gebeuren in het basisonderwijs.
Alle leerlingen moeten een fundamentele STEM-geletterdheid verwerven om volwaardig te kunnen participeren in onze steeds meer technologiegedreven en gedigitaliseerde samenleving(1). Het Overlegplatform STEM-leerkrachten ziet daarbij de kansen die ontstaan door het invoeren van een kennisrijk curriculum in het basisonderwijs. We juichen toe dat Wiskunde en ‘Wetenschappen en Techniek’ op de voorgrond worden gezet, en dat de minimumdoelen ook ambitieuze doelen voor aardrijkskunde(2) en computationeel denken bevatten. Een stevige kennisbasis is immers een noodzakelijke voorwaarde voor STEM-geletterdheid. STEM-geletterdheid ontstaat wanneer een kennisrijk curriculum en betekenisvolle toepassing elkaar versterken. Immers, voor het oplossen van realistische problemen is zowel vakspecifieke kennis, als het maken van verbindingen tussen diverse STEM-disciplines essentieel(3)(4).
STEM staat voor ons gelijk aan geïntegreerde STEM(5). De minimumdoelen bevatten behalve vakspecifieke doelen ook geïntegreerde STEM-doelen. Zo worden onderzoeks- en ontwerpvaardigheden geïntegreerd binnen wetenschap en techniek, aardrijkskunde en computationeel denken. En bij de uitgangspunten van de wiskundedoelen wordt geïntegreerde STEM expliciet vermeld in het kader van probleemoplossend denken.
De uitgangspunten geven zo alvast mee dat het de bedoeling is dat er linken worden gelegd tussen Wiskunde en ‘Wetenschap en Techniek’. Het Overlegplatform STEM-leerkrachten ziet mogelijkheden tot een verdere versterking door zoveel mogelijk expliciete verbindingen te leggen tussen de doelen binnen wetenschap en techniek. De minimumdoelen verwachten bijvoorbeeld dat leerlingen de werking van technische systemen kennen op basis van natuurkundige verschijnselen (L6 3.7.9).
Daarenboven zijn er ook relevante verbindingen (horizontale leerlijnen) mogelijk tussen de doelen van taal met die van wetenschap en techniek, waarbij woordenschat en communicatieve vaardigheden centraal kunnen staan. De technologisering van onze maatschappij zorgt bovendien voor tal van voorbeelden die het belang van STEM illustreren in andere niet-STEM-domeinen behalve het taaldomein.
Geïntegreerde STEM kan leerlingen motiveren om te kiezen voor STEM. Door in STEM met authentieke contexten te werken, kan je leerlingen een correct beeld geven van STEM-beroepen. Beide aspecten zijn van belang voor het maken van een juiste studiekeuze na het basisonderwijs. Bovendien kan STEM de inhoudelijke kennis van de verschillende disciplines verankeren door op een levendige, authentieke wijze de principes van onderzoekend en ontwerpend leren toe te passen. STEM kan leerlingen beter doen presteren op testen naar STEM-geletterdheid en in het oplossen van problemen.
Leerkrachten lager onderwijs zijn veel minder gebonden aan het in-vakken-denken dan leerkrachten in het secundair. Die ruimte hebben om verschillende vakken samen te brengen kan ook een kans zijn voor STEM.
1. STEM-agenda 2030. STEM-competenties voor een toekomst-en missiegericht beleid. (Departement Werk en Sociale Economie,2021)
2. De minimumdoelen ‘Wetenschap en Techniek’ zijn apart opgelijst, zo ook de minimumdoelen Wiskunde, Aardrijkskunde en ICT (onder ICT vindt men de minimumdoelen over computationeel denken terug).
3. Nadelson, L.S., & Seifert, A.L. (2017). Integrated STEM defined: Contexts, challenges, and the future. The Journal of Educational Research, 110 (3), 221–223, https://doi.org/10.1080/00220671.2017.1289775
4. Chen, Boyin & Chen, Juanjuan & Wang, Minhong & Tsai, Chin-Chung & Kirschner, Paul. (2025). The Effects of Integrated STEM Education on K12 Students’ Achievements: A Meta-Analysis. Review of Educational Research. 10.3102/00346543251318
5. Op iSTEM-website istem.be bij FAQ: Wat is er geïntegreerd aan geïntegreerde STEM? Van de leerlingen wordt verwacht dat zij de kennis, de vaardigheden en attitudes van (minstens twee) vakken duidelijk combineren om tot een oplossing voor een uitdaging/probleem/vraag te komen. Dit combineren wordt integratie genoemd.
Position paper minimumdoelen Basisonderwijs
Deel 2 - Sterke link tussen basis- en secundair onderwijs
Het Overlegplatform STEM-leerkrachten hecht groot belang aan een vlotte en inhoudelijk doordachte overgang tussen basis- en secundair onderwijs. De invoering van de nieuwe minimumdoelen basisonderwijs biedt kansen om de link tussen beide onderwijsniveaus bewust te versterken.
De STEM-doelen die in de verschillende vakken van het basisonderwijs voorkomen, bereiden leerlingen voor op het secundair onderwijs. Wat leerlingen leren over wetenschappen, techniek, wiskunde, aardrijkskunde en computationeel denken in het lager onderwijs, vormt de basis voor het vervolg in de eerste graad secundair onderwijs. Een kwaliteitsvolle STEM-vorming van leerlingen vraagt curricula die goed op elkaar afgestemd zijn, met een duidelijke verticale STEM-leerlijn en continuïteit in de aanpak doorheen de schoolloopbaan. Dit is een gedeelde verantwoordelijkheid van alle betrokken actoren.
Leerkrachten basis- en secundair onderwijs moeten genoeg kennis hebben van elkaars curricula, aanpak en verwachtingen en deze doelgericht op elkaar afstemmen. Daarnaast kunnen zij van elkaar leren door hun expertise te delen. Leerkrachten van beide onderwijsniveaus, in het bijzonder de leerkrachten van de derde graad BaO en de eerste graad SO, samenbrengen rond de STEM-concepten, zou de overgang vlotter kunnen laten verlopen en zo misconcepties kunnen vermijden.
Het Overlegplatform ziet ook kansen in aanpassingen aan het curriculum van de verschillende lerarenopleidingen. Lerarenopleidingen basisonderwijs zouden hun studenten bijvoorbeeld inhoudelijk kunnen versterken door in het laatste jaar STEM-expertisemodules aan te bieden die focussen op vakinhoud en goed afgestemd zijn op wat volgt in de eerste graad van het secundair.
Ook slimme samenwerking tussen schoolteams van lager en secundair onderwijs is een mogelijkheid. Leerkrachten lager onderwijs zijn generalisten en dat biedt kansen voor geïntegreerd STEM-onderwijs. Tegelijk dagen de nieuwe ambitieuze minimumdoelen dit profiel uit. Collega’s uit het secundair onderwijs zouden ondersteuning kunnen bieden en bijvoorbeeld hun vakinhoudelijke expertise mee inzetten in de derde graad van het basisonderwijs.
Platform Wiskunde Vlaanderen en VVWL organiseren in de winter van 2027 alvast een studiedag voor leerkrachten van de eerste graad van het secundair onderwijs met de focus op vakinhoud ‘Getallenleer’. Deze dag kan zeker ook interessant zijn voor leerkrachten van het BaO. In het kader van de nieuwe minimumdoelen BaO zit er ook een studiedag in de pijplijn die specifiek gaat over de overgang BaO-SO.
Planning
In de komende maanden lanceren we een position paper met betrekking tot de nieuwe minimumdoelen van het basisonderwijs. Omdat de STEM-doelen BaO voorbereiden op deze van het SO wil het overlegplatform ook bijdragen aan de dialoog over de kansen en uitdagingen bij de implementatie van de nieuwe minimumdoelen BaO met betrekking tot alle STEM-gerelateerde doelen.
We zullen volgende topics behandelen:
-
Geïntegreerd STEM-onderwijs
-
Sterke link tussen Basisonderwijs en Secundair onderwijs
-
Leerlijnen
-
Professionalisering
-
Onderwijsorganisatie
Contact
Heb je een vraag? Contacteer ons!